പി.എസ്. ചെറിയാൻ
യൂറോപ്പിലെ രാഷ്ട്രീയവും സാമൂഹികവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾ സമീപകാലത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ഫ്രാൻസിലും അൽബേനിയയിലും ഉണ്ടായ പ്രതിഷേധങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും അവിടത്തെ ഭരണസംവിധാനം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, ജനങ്ങളുടെ ഭരണകൂടത്തോടുള്ള വിശ്വാസം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലേക്ക് നമ്മുടെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നു.
യൂറോപ്പിൽ ഉയർന്നുവരുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങളെ മതപരമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽക്കൂടി പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഫ്രാൻസിലും അൽബേനിയയിലും നിലനിൽക്കുന്ന അസ്വസ്ഥതകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ കാരണങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മതം, മതേതരത്വം, സാംസ്കാരിക സ്വത്വം, കുടിയേറ്റം, ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളുമായും ബന്ധമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും സംഘർഷങ്ങളുടെ സ്വഭാവം വ്യത്യസ്തമാണെന്ന കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.
ഫ്രാൻസ്: മതേതരത്വവും മതസ്വാതന്ത്ര്യവും
ഫ്രാൻസ് മതേതരത്വത്തിന്
(ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ ലായിസിതേ-Laïcité)വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രാജ്യമാണ്. ഭരണകൂടവും മതസ്ഥാപനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവ്, പൊതുസ്ഥാപനങ്ങളുടെ മതനിരപേക്ഷ സ്വഭാവം, പൗരന്മാരുടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയാണ് ഈ സമീപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ. 1905-ലെ നിയമം ഫ്രാൻസിലെ സഭയും ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവിന് പ്രധാന അടിത്തറയിട്ടു.
എന്നാൽ മതേതരത്വം പ്രായോഗികമായി എങ്ങനെ നടപ്പാക്കണം എന്നതിനെച്ചൊല്ലി ഫ്രാൻസിൽ ദീർഘകാലമായി ചർച്ചകൾ നിലനിൽക്കുന്നു. പൊതുവിദ്യാലയങ്ങളിലെ മതചിഹ്നങ്ങൾ, മുസ്‌ലിം സ്ത്രീകളുടെ വസ്ത്രധാരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയന്ത്രണങ്ങൾ, മതപരമായ സ്വത്വത്തിന്റെ പൊതുപ്രകടനം, ഭീകരവാദഭീഷണി, കുടിയേറ്റം എന്നിവ പലപ്പോഴും രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. ഒരു വിഭാഗം മതേതരത്വത്തെ ദേശീയ ഐക്യത്തിന്റെയും പൊതുമൂല്യങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണമായി കാണുമ്പോൾ, മറ്റൊരു വിഭാഗം അതിന്റെ പേരിൽ മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ആശങ്കപ്പെടുന്നു.
ഇതോടൊപ്പം ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ, യഹൂദവിരുദ്ധത, വംശീയ വിവേചനം, തീവ്രദേശീയത എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകളും ഫ്രഞ്ച് സമൂഹത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അതേസമയം, ഫ്രാൻസിലെ എല്ലാ പ്രതിഷേധങ്ങളെയും മതപരമായ സംഘർഷമായി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നത് തെറ്റാണ്. ജീവിതച്ചെലവ്, പെൻഷൻ, തൊഴിലവസരങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുസേവനങ്ങൾ, ഭരണകൂടത്തോടുള്ള അസംതൃപ്തി എന്നിവയും ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്.
അതിനാൽ ഫ്രാൻസിലെ പ്രതിസന്ധിയെ മതവും മതേതരത്വവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലായി മാത്രം കാണാനാവില്ല. പൗരാവകാശങ്ങൾ, ദേശീയ സ്വത്വം, സാമൂഹികനീതി, മതസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവ തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമായും അതിനെ മനസ്സിലാക്കണം.
അൽബേനിയ: മതസഹവർത്തിത്വവും രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയും
അൽബേനിയയുടെ മതചരിത്രം ഫ്രാൻസിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. മുസ്‌ലിംകൾ, ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്ത്യാനികൾ, കത്തോലിക്കർ തുടങ്ങിയ മതവിഭാഗങ്ങൾ രാജ്യത്ത് ദീർഘകാലമായി സഹവർത്തിത്വത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. ചരിത്രപരമായി ഒട്ടോമൻ ഭരണത്തിന്റെ സ്വാധീനവും പിന്നീട് യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക ബന്ധങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ മതപരവും സാമൂഹികവുമായ രൂപീകരണത്തെ സ്വാധീനിച്ചു.
കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകാലത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് എൻവർ ഹോജയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, മതസ്ഥാപനങ്ങൾ അടിച്ചമർത്തപ്പെടുകയും 1967-ൽ അൽബേനിയ ഔദ്യോഗികമായി നിരീശ്വര രാഷ്ട്രമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. മതാചാരങ്ങൾക്കും മതസ്ഥാപനങ്ങൾക്കും കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയ ഈ കാലഘട്ടം രാജ്യത്തിന്റെ മതചരിത്രത്തിലെ നിർണായക അധ്യായമാണ്. 1990-കളിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന്റെ തകർച്ചയ്ക്കുശേഷം മതസ്വാതന്ത്ര്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
ഇന്ന് അൽബേനിയയുടെ മതപരമായ വൈവിധ്യം പൊതുവെ സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മതപരമായ ഐക്യം നിലനിൽക്കുന്നതുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയ-സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നില്ല. അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ, ഭരണകൂടത്തോടുള്ള അവിശ്വാസം, തൊഴിലവസരങ്ങളുടെ കുറവ്, യുവജനങ്ങളുടെ വിദേശത്തേക്കുള്ള കുടിയേറ്റം, സാമ്പത്തിക അസമത്വം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കങ്ങൾ എന്നിവയാണ് അവിടത്തെ അസംതൃപ്തിയുടെ പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ.
മതപരമായ സ്വത്വം രാഷ്ട്രീയത്തിൽ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, മതസമൂഹങ്ങൾ ജനാധിപത്യത്തോടും പൗരാവകാശങ്ങളോടും എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പഠനാർഹമാണ്. എന്നാൽ അൽബേനിയയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങളെ മതസംഘർഷമായി ചിത്രീകരിക്കാൻ മതിയായ തെളിവുകളില്ലെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് തെറ്റിദ്ധാരണ സൃഷ്ടിക്കും. അവിടത്തെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ പ്രധാനമായും ഭരണപരമായ സുതാര്യത, അഴിമതി വിരുദ്ധ നിലപാട്, സാമൂഹികനീതി, ജനാധിപത്യ ഉത്തരവാദിത്വം എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങളിലൂടെ പരിശോധിക്കുകയാണ് ഉചിതം.
യൂറോപ്പിന്റെ മുന്നിലുള്ള വെല്ലുവിളി
ഫ്രാൻസിന്റെയും അൽബേനിയയുടെയും അനുഭവങ്ങൾ ഒരു പ്രധാന വസ്തുത വ്യക്തമാക്കുന്നു: മതപരമായ വൈവിധ്യവും ജനാധിപത്യവും നിലനിൽക്കുന്ന സമൂഹങ്ങളിൽപ്പോലും സാമൂഹികനീതിയും പരസ്പര ബഹുമാനവും ഉറപ്പാക്കുക എളുപ്പമല്ല. മതേതരത്വം മതവിരുദ്ധതയായി മാറരുത്; അതുപോലെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെ നിഷേധിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയുമാകരുത്.
മതവിശ്വാസികൾക്കും മതരഹിതർക്കും തുല്യമായ പൗരാവകാശങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുക, മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ വിവേചനത്തിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കുക, അഴിമതിയും സാമ്പത്തിക അസമത്വവും ചെറുക്കുക, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയാണ് ആരോഗ്യകരമായ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.
യൂറോപ്പിലെ സംഭവങ്ങളെ മതപരമായ കണ്ണിലൂടെ മാത്രം കാണുന്നതും മതത്തിന്റെ പങ്ക് പൂർണമായി അവഗണിക്കുന്നതും ഒരുപോലെ അപൂർണമാണ്. രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവും മതപരവുമായ ഘടകങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോഴേ ഈ പ്രതിസന്ധികളുടെ യഥാർഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ.
